Problemin
təsviri
Sağlamlıq imkanı məhdud olan insanların
reablitasiyası və onların cəmiyyətə inteqrasiyası bu gün təhsil
müəssisələrinin qarşısında duran əsas vəzifələrindən biridir.
Respublikamızda elə uşaqlar var ki, onlar dayaq-hərəkət sistemini itirmişlər
və evdə təhsil almaq məcburiyyətində qalırlar. Lakin evdə təhsil heç də
effekt vermir. Bir tərəfdən onların qısaldılmış kurs keçmələri, bir tərəfdən
də onların sağlamlıqlarında yaranan ağırlaşmalar müəllimlərin mütəmadi
olaraq həmin insanlarla məşğul olmalarına imkan vermir. Digər tərəfdən də
evdə təhsil çox böyük məbləğdə xərcə başa gəlir.
Çox zaman da həmin uşaqlar yalnız əsas
təhsil almaqla kifayətlənirlər. Orta təhsil ala bilmir, təhsillərini peşə
ixtisas yönlü məktəblərdə davam etdirə bilmirlər. Halbuki bu gənclərin
əksəriyyəti çox istedadlı olurlar. Cəmiyyətimizin qarşısında duran əsas
vəzifələrdən biri də məhz həmin istedadları tapıb, üzə çıxarmaqdır. Bundan
ötrü müxtəlif müsabiqələr keçirilməli, həmin müsabiqələrdə sağlamlıq
imkanları məhdud olan insanların əl işlərindən istifadə edilməlidir.
İqtisadiyyatın elə sahələri var ki, orada həmin insanların əməyindən
istifadə etmək olar, Onlar bu qayğını hiss etdikdə yaşamaq və işləmək
həvəsləri daha da artar. Onlar mətnləri bir dildən digər dilə çevirə bilər,
müxtəlif cür oyuncaqlar düzəldib onların satışından əldə etdikləri gəlirlə
ailələrinə kömək edə bilərlər. Biz həmin adamlara evdə təhsil verməklə
onları cəmiyyətdən məhrum etmiş oluruq.
Bundan başqa ucqar kənd məktəblərində
müəllim kadrlarına ehtiyac duyulur. Onların tədris bazasının
yaxşılaşdırılması və ya yenidən qurulması böyük vəsait tələb edir. Kənd
məktəblərində zəngin kitabxanalar yaratmaqdan ötrü şərait yoxdur. Bütün
bunlar aşağıdakı problemlərin həll olunmasını qarşıda vəzifə qoyur.
İxtisaslı kadr çatışmazlığı;
Müəllimlərin dərsə hazırlaşması zamanı
böyük vaxt itkisi;
İnformasiya mənbələrinin məhdudluğu;
Məktəb kitabxanalarının müasir
dərslik, elmi və metodik ədəbiyyatla kifayət qədər təmin olunmaması;
Uşaq sayı ilə əlaqədar tamamlanmayan
siniflərdə ixtisas təliminə keçən zaman çətinliklər;
Yeni məktəb binalarının tikintisinə
böyük məbləğdə vəsaitin tələb olunması;
Sağlamlığında qüsuru olan şagirdlərin
məktəbə müntəzəm davam etməmələri;
Evdə təhsilin böyük məbləğdə vəsait
tələb etməsi.
Layihənin
məqsəd və vəzifələri
Daha ucuz təhsil formasının tapılması
və işlənib hazırlanması tapmaq lazımdır. Bu cür alternativ təhsil forması
distant təhsil formasıdir. Bu istiqamətdə işlənib hazırlanmış layihə
qarşısına aşağıdakı məqsədi qoymuşdur:
Təhsilin ucuz formasını tətbiq etmək;
“Fenomen
Distant Təhsil
Kursları”nı yaratmaq;
Müəllimlərin hərtərəfli fəaliyyətinə
dəstək olmaq;
Şagirdlər üçün fərdi təhsil proqramları
tərtib etmək;
Məktəb rəhbərliyi üçün məktəbin müasir
texnologiyalar ilə idarə olunmasının hüquqi bazasını yaratmaq;
Valideynlər üçün geniş informasiya və
əlaqə imkanları yaratmaq;
Şagird və müəllimlər arasında mütəmadi
əlaqə yaratmaq;
Ucqar kənd məktəblərində müəllim
çatışmazlığını aradan qaldırmaq;
Sağlamlığında qüsuru olan uşaqların
təhsilinə dəstək olmaq;
Fiziki qüsuru olan uşaqların
istedadlarını aşkara çıxarmaq və müxtəlif peşələrə yiyələnmələrini təmin
etmək;
Əlil ailələrin büdcəsinə yardım etmək;
İnformasiya qıtlığını aradan qaldırmaq;
Şagirdləri Vahid Dövlət İmtahanına
hazırlamaq;
Abituriyentləri ali məktəblərə
hazırlamaq;
İnnovativ müəllimlər şəbəkəsini
yaratmaq;
Metodik vəsaitləri və müəllimlərin
qabaqcıl təcrübəsini nəşr etmək.
Layihə
qarşısında qoyduğu məqsədə çatmaq üçün aşağıdakı vəzifələri yerinə
yetirməlidir:
Dövlətdən və ya donor təşkilatlarından
yardım almağı;
Gənc mütəxəssisləri, o cümlədən
informatika müəllimlərini “Fenomen Distant
Təhsil Kursları”nə cəlb etməyi;
Təhsil müəssisələrində informasiya
kommunikasiya texnologiyalarının tətbiqini inkişaf etdirməyi;
Peşəkar fəaliyyətlərində informasiya
texnologiyalarından istifadə edən müəllimlərə hərtərəfli dəstək göstərməyi;
İnformasiya texnologiyaları sahəsində
müəllimləri yenidən hazırlamağı və ixtisaslarının artırılmasına köməklik
göstərməyi;
Şagirdlərin təlim fəaliyyətində onları
informasiya-kommunikasiya texnologiyalarından fəal istifadəyə cəlb etməyi;
Müxtəlif distant təhsil
texnologiyalarından istifadəni öyrətməyi;
Respublikanın bütün qabaqcıl məktəbləri
ilə əlaqələr yaratmağı və xüsusi metodikası olan müəllimləri layihənin işinə
cəlb etməyi;
Təhsilə dəstək layihələrindən
faydalanmağı;
Distant təhsil sahəsindəki qabaqcıl
texnologiyanı öyrənməyi və tətbiq etməyi;
Milli-mənəvi dəyərlərin qorunub
saxlanmasını təmin etməyi;
“Virtual müəllim” hazırlığını həyata
keçirməyi;
“Məktəb saytı” layihəsini
reallaşdırmağı;;
İmkanlı şəxsləri və şirkətləri
layihənin dəstəklənməsinə cəlb etməyi.
Diistant təhsil uzaq məsafədən
bilavasitə müəllim və şagirdlər arasında əlaqəyə imkan verən , müasir
informasiya və telekommunikasiya texnologiyalarından istifadəyə əsaslanan
təlim prosesinin təşkili üsuludur. Distant təhsil formasından həm
mütəxəssislərini yenidən hazırlanması və fasiləsiz olaraq ixtisaslarının
artırılması, həm peşə ixtisaslarına yiyələnməsi, həm də orta təhsil
pilləsində istifadə etmək olar. Bu cür forma qeyri-ənənəvi – virtual
şagirdlərin sayını artırır. Bu cür təhsildən sağlamlıq imkanı məhdud
olanlar, hamilə qadınlar, müvəqqəti olaraq ölkə xaricində yaşayanlar, yaşlı
insanlar istifadə edirlər. Qarşıda duran həlli vacib olan ən mühüm
vəzifələrdən biri interaktiv distant təlim hesab olunur. Bu cür təlim
zamanı şagirdlər müəllimləri ilə ünsiyyət yaratmaq imkanına malik olurlar.
Biz vahid təhsil bazasını yaratmış
olsaq, bu cür təhsilin subyektləri bir portalda bir-biri ilə tanış olar,
vahid informasiya məkanında ünsiyyət qurmuş olarlar. Onlar hətta sağlam
insanlara dərs öyrədə bilərlər. Əlil uşaqlar cəmiyyətin bərabərhüquqlu
üzvlərinə çevrilərlər. Bu təhsil növü eşitmə orqanlarını itirən insanlara da
təhsil verə bilər. Sadəcə, bunun pedaqoji və sosial aspektləri işlənib
hazırlanmalıdır.
Distant təhsil özündə tərkibi müəllim
və şagirdlərdən ibarət olan “virtual sinif” formalaşdırır. Bu sinifdə
öyrədənlər və öyrənənlər ərazi cəhətcə bir-birindən olduqca uzaqda
yerləşirlər. Kiçik mikroprossesor vasitələri müəllimlərə və onların
şagirdlərinə ardıcıl təlim və “nəzarətedici” modula malik fərdi kurslarda
distant təlimin inkişafına yarım edir.
Distant təhsilin məqsədi əyani təhsildə
olduğu kimi, qiyabi təhsildə də eyni sistemin subyektlərinə metodiki məzmuna
əsaslanan rahat təlim şəraiti yaratmaqdır. Bu təlimin subyektləri həm orta
təhsil, həm də peşə ixtisas təhsili alırlar. Bu sadəcə öyrənənlərin
şəxsiyyətinin intellektual inkişafıdır. Onlarda yaradıcı təfəkkür
formalaşdırmaq, informasiyalarla işləmək bacarığını artırmaqdır.
Distant təlim daha demokratik təlim formasıdır. Belə ki,
istənilən adam çox kiçik maddi itki ilə peşə təhsili ala bilər, ixtisasını
artıra bilər, peşə fəaliyyətini müəyyənləşdirə bilər, öz savadını mühüm
bilik sahələri ilə artıra bilər.
Təlimi daha sürətlə və keyfiyyətlə
mənimsəyər, təlim vəsaitlərini asan əldə edə bilər.
Layihə çərçivəsində görüləcək işlər
“Fenomen” Distant
Təhsil Kursları
distant təhsil texnologiyalarının tətbiqi ilə ümumi, əsas
və əlavə təhsil proqramı üzrə işləyir, fərdi təhsil proqramı üzrə təlimi
həyata keçirir, peşə hazırlığı kursları təşkil edir.
Xüsusilə,
məzunun sosial adaptasiyasına , müasir əmək bazarında daha tələb olan,
xüsusilə də informasiya texnologiyalarının mənimsənilməsi ilə bağlı
peşələrin öyrədilməsinə diqqət yetirir.
Təlim zamanı hər bir şagirdin
kompyuter, printer, skaner, veb-kamera ilə təmin olunmasına nəzarət edir .
Həm də onlara İnternetə yüksək sürətli çıxış üçün məsləhətlər verir.
Virtual şagirdlərin yaradıcı,
araşdırıcı kurslarda iştirak etməsini, öz müəllimləri və sinif yoldaşları
ilə əlaqə saxlaya bilmələrinə metodiki yardım göstərir.
Fərdi təlim proqramı tutularkən hər bir
şagirdin marağını, həmin fənnə meylini, fiziki imkanlarını, sağlamlıq
vəziyyətini nəzərə alır.
DTK-na
qəbul olunam şagirdlər öncə fərdi və qrup halında əyani təlim keçirlər. Bu
zaman onlara kompyuterdən istifadə qaydaları öyrədilir.
Hər daim texniki problemlər həll
edilir, maddi baza yeniləşdirilir.
Məqsədli dinləyicilər qrupu
müəyyənləşdirilir.
Tədris məqsədləri formalaşdırılır.
Resurslar planlaşdırılır.
Kursun strukturu və iş planı tərtib
edilir.
Dinləyicilərin biliklərinin
yoxlanılması formaları və məzmunu müəyyənləşdirilir.
Distant kurslar, elektron kitablar
şəklində tədris materialları işlənib hazırlanır.
Lokal menecerlər və dinləyicilər üçün
təlimatlar hazırlanır.
Tədris materiallarının korreksiyası və
kursun qiymətləndirilməsi aparılır.
Distant təhsil üçün tədris loqosu
seçilir.
Kurslar saytda nəşr edilir.
Distant təhsilin təşkilati və iqtisadi
məsələləri həll edilir.
Dinləyicilərlə qarşılıqlı əlaqə təşkil
edilir: e-mail, çat, MSN
vasitəsi ilə
Əsas iş
prosesləri
Testləri hazırlamaq və şagirdlərə
göndərmək;
Yoxlama işlərini hazırlamaq və
şagirdlərə göndərmək;
Müqayisəli təhlil aparmaq;
Məqalələr yazdırmaq və onları nəşr
etdirmək
Distant dərsi dinləmək, verilən
tapşırıqların yerinə yetirilməsini və müəllimə göndərilməsini təmin etmək;
Təlimdəki əsas fikirləri
müəyyənləşdirmək;
Kursun məqsəd və vəzifələrini
dəqiqləşdirmək;
Distant təlimin
DTK tərəfinizdən
seçilmiş modelini müəyyənləşdirmək:
Konkret didaktik məsələnin həlli üçün
fəaliyyət növünün təhlilini həyata keçirmək;
Didaktik vəzifəni nəzərə almaqla
tapşırıqların növünü müəyyənləşdirmək;
İKT-nin bəzi vasitələrinin
funksiyalarını və didaktik xüsusiyyətlərini nəzərə almaq;
Nəzarətin növünü və formasını
müəyyənləşdirmək;
Problemli situasiyalar qoymaq və kiçik
əməkdaşlıq qruplarında onu müzakirə etməyi qarşıda məqsəd qoymaq;
Problemin həlli üsullarını
müəyyənləşdirmək üçün çatda “beyin həmləsi” təşkil etmək;
Əlavə informasiyaların axtarışı və onun
təhlilindən ötrü fərdi və ya qruplar üçün tapşırıqlar müəyyənləşdirmək;
Əsas mühazirə ilə tanışlıqdan sonra onu
ümumi şəkildə müzakirəyə çıxartmaq;
Məsələnin daha dərindən öyrənilməsi
üçün telekonfranslar təşkil etmək.
İKT-nin tətbiqi texnologiyaları üzrə
distant ixtisas artırma kurslarının təşkil etmək;
Virtual müəllim hazırlığı üçün əyani
kurslar təşkil etmək;
Pedagoji şəbəkə layihələrində iştirak
etmək;
Distant təlim üzrə beynəlxalq
layihələrdə iştirak etmək;
Gözlənilən
nəticələr
Fiziki qüsuru olan və təhsilə cəlb
edilə bilməyən uşaqlar ixtisaslı təhsillə təmin olunurlar;
Əsas məktəbi bitirib kənddə orta
məktəb olmadığından təhsildən qalan gənclər orta təhsil alırlar;
Fiziki qüsuru olan şəxslərin
istedadları aşkara çıxır, onlar əl işlərindən ibarət virtual satış
sərgilərdə əldə etdikləri maddi vəsaitlə ailələrinə kömək etmiş olur və
İnternet vasitəsi ilə bazara çıxış əldə edirlər;
Hər daim psixoloq, hüquqşünas və həkim
məsləhətlərindən faydalanırlar;
Müasir peşələrə yiyələnir, sənəd alır
və dil öyrənmək imkanı əldə edirlər;
Çat vasitəsi ilə cəmiyyətə birbaşa
inteqrasiya olunurlar, dünyanın müxtəlif ölkələrinin uşaqları ilə dostluq
əlaqələri qururlar;
Sağlamlıqlarını bərpa etməkdən ötrü
sponsor tapırlar;
Ucqar kənd məktəblərində ixtisaslı
müəllim problemləri həll olunur;
Məktəb tikintisinə az vəsait sərf
olunur;
Müəllimlər metodiki vəsaitlərə təmin
olunurlar;
Şagirdlər yüksək ixtisaslı müəllimlərlə
birbaşa əlaqə qururlar;
Xüsusi metodikaya malik müəllimlər və
peşə ustaları əlavə əmək haqqı qazanmaq imkanı əldə edirlər;
Səsli virtual kitabxana vasitəsi ilə
informasiya mənbələrinə çıxış əldə olunur;
Təhsil problemləri müzakirə olunur və
aradan qaldırılması yolları tapılır;
Şagirdlər və müəllimlər özlərinin
işləmiş olduqları materialları nəşr etdirmək imkanı əldə edirlər.
Layihənin
monitoringi və davamlılığı
Layihənin moritorinqini Təhsil
Nazirliyinin və donor təşkilatının ekspertləri, yerli İcra Hakimiyyətinin
məsul işçiləri və ictimaiyyətin nümayəndələri aparır.
Layihənin başa çatdırılması mərhələlərlə -
on bir il müddətinə nəzərdə tutulmuşdur. Layihə öz-özünü maliyyələşdirir,
bu da onun uzun müddətli olmasını təmin edir.
Layihənin
qiymətləndirilməsi və hesabatlılığı
Layihə onun rəhbəri, metodist, menecerlər
tərəfindən qiymətləndirilir və Layihəni dəstəkləyən təşkilatlara görülən
işlər haqqında ildə iki dəfə hesabat verilir. Cari hesabat və illik
hesabat.
Distant
Təhsil Kurslarının
fəaliyyəti KİV-də işıqlandırılır. Əldə olunan təcrübə
ümumiləşdirilir və yayılır.
Layihə qarşısında qoyduğu vəzifələri
yerinə yetirdikdən sonra orta ümumtəhsil məktəbi statusunda fəaliyyət
göstərməkdən ötrü Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinə
və digər xarici ölkələrin Təhsil Nazirliklərinə
akkreditasiya olunmaqdan ötrü müraciət edir.
