Azərbaycan dilindəki kipləşən samit səslərinə nisbətən ingilis dilindəki kipləşən samit səsləri partlayışla tələffüz olunur. Onlar sözün hər yerində işlənir. Həm ingilis, həm də Azərbaycan dillərində kar samitlərin tələffüzündə səs telləri titrəmir, cingiltili samitlərin tələffüzündə isə səs telləri titrəyir.

 B b [bi:] hərfi bir cür oxunur. [b]  hərfi  Azərbaycan dilindəki  

 [ b ]  hərfi  kimi  kipləşən, partlayışlı, qoşadodaq cingiltili samitdir.

 D d [di:]  hərfi bir cür oxunur. [d ] səsi Azərbaycan dilindəki  [d] səsinə oxşasa da, keyfiyyətcə ondan xeyli fərqlənir. Azərbaycan dilindəki [d] hərfini tələffüz edərkən dilin ucu üst dişlərə   toxunur. İngilis dilində isə [d] hərfini tələffüz edərkən dilin ucu üst dişlərin kök hissəsinə - yuvaqlara söykənir. Buna görə də ingilis dilində [di:]  səsi kipləşən, partlayışlı yuvaq samiti sayılır.

N n [en] hərfi bir cür oxunur. [n] hərfi Azərbaycan dilindəki [n] hərfinə oxşayır. İngilis və Azərbaycan dillərində bu səs cingiltilidir. Azərbaycan dilində [n] hərfi tələffüz edilərkən dilin ucu üst dişlərə söykənir, lakin ingilis dilində [n]  hərfinin tələffüzündə isə dilin ucu üst dişlərin yuvaqlarına söykənir və ciyərlərdən gələn hava axını burundan çıxır. Buna görə də  ingilis dilində [n]  səsi kipləşən burun sonor səsi adlanır.

M m [em]  hərfi bir cür oxunur. [m]  hərfi Azərbaycan dilində olduğu kimi ingilis dilində də qoşadodaq, cingiltili, sonor samitdir. Fərq ondadır ki, Azərbaycan dilində [m] hərfi nisbətən yumşaq, ingilis dilində isə nisbətən qalın və bir qədər də gərgin tələffüz olunur. Ingilis dilində [m] kipləşən, burun sonor samitidir.

T t [ti:] hərfi bir cür oxunur. Ingilis dilindəki [t] səsi Azərbaycan dilindəki [t] səsinə oxşayır. Amma Azərbaycan dilində [t] səsini tələffüz edərkən dilin ucu üst dişlərin ucuna, ingilis dilində isə dilin ucu üst yuvaqlara söykənir və partlayışlı tələffüz olunur. Həm ingilis, həm də Azərbaycan dillərində [t] səslərinin tələffüzü ingilis və Azərbaycan dillərində [d] səslərinin tələffüzünə oxşayır. Lakin fərq ondadır ki, [t]  kar, [d] isə cingiltilidir.

P p [pi:] hərfi bir cür oxunur. Ingilis dilində [p] səsi Azərbaycan dilindəki [p] səsi kimi dodaqların kipləşməsi vasitəsi ilə tələffüz olunur. Hər iki dildə bu səs kar samit adlanır. Lakin fərq ondadır ki, Azərbaycan dilində [p]  səsi zəif deyildiyi halda , ingilis dilində  [p]  səsi tələffüz olunarkən dodaqlar bərk kipləşir və partlayışlı səs alınır.

F f [ef]  hərfi bir cür oxunur. [f] səsi alt dodağın üst dişlərin ucuna söykənməsi ilə əmələ gəlir. İngilis dilindəki [f]  Azərbaycan dilindəki [f]  səsi ilə tamamilə eyni tələffüz olunur. O, hər iki dildə dodaq-diş kar samiti hesab edilir.

V v [vi:]  bir  cür oxunur. [v] səsinin əmələ gəlməsi [f] səsində olduğu kimidir. Ingilis dilindəki [v] səsi Azərbaycan dilindəki [v] səsinə oxşayır.

 

E e [i:] hərfi

E e [i:] hərfi iki cür oxunur.

1. E e [i:] hərfi vurğulu açıq hecada [i:] kimi oxunur.  [i:]  Azərbaycan dilindəki [i]  səsi kimi tələffüz olunur.  Fərq ondan ibarətdir ki, bu səs Azərbaycan dilində qısa, ingilis dilində isə uzun tələffüz edilir. Məsələn:

be [bi:] olmaq;

me [mi:], [mɪ][mi:] (tam forma), [mɪ] (zəif forma) şəxs əvvəzliyi olan I (ai) -ın obyekt halı: məni, mənə

2. E e hərfi vurğulu qapalı hecada qısa [e]  səsi kimi oxunur. [e] səsi Azərbaycan dilində olduğu kimi ön sıra sait səsidir. Bu səs Azərbaycan dilindəki  [e]  səsinə uyğun gəlir. Məsələn:

bed [bed] çarpayı, yorğan-döşək, loja

bet [bet], [ɪd]n. bəhs, mərc;

let [let], [ɪd] 1) icazə vermək, izn vermək  2) buraxmaq

lend [lend] 1) borc vermək (kiməsə)  2) xəbər vermək, mə'lumat vermək;

ten [ten] on

tell [tel] danışmaq, nəql etmək

pen [pen], [d]  qələm, qələmucu, pero

Qeyd: Ee hərfi iki və daha çox hecalı sözlərin sonunda oxunmur. Bu vəziyyətdə e hərfi şərti olaraq özündən əvvəl gələn hecanın açıq hecaya çevirməyə xidmət edir. Həmin yolla yaranan  heca şərti açıq, ya da tarixi heca adlanır. Məsələn:

Pet (qapalı heca) ; oxunuşu [pet] Petya

Pete (şərti açıq heca); oxunuşu [pi:t]  Pyotr

 

ee  hərf birləşməsi

ee  hərf birləşməsi uzun [i : ]  kimi oxunur. Məsələn:

meet [mi:t] qarşılamaq

bee [bi:] arı

beef [bi:f], [s] mal əti

beet [bi:t]  çuğundur

deed [di:d] fədakarlıq, qoçaqlıq

deem [di:m] fərz etmək, hesab etmək, güman etmək

deep [di:p] dərin

need [ni:d] ehtiyac, kasıblıq, yoxsulluq

meet [mi:t]  1) qarşılamaq  2) bir yerə yığışmaq, görüşmək   3) tanış olmaq

teem [ti:m]  vıcıldaşmaq; dolaşmaq

peel [pi:l] qabığını çıxartmaq, soymaq, təmizləmək (meyvə-tərəvəzi)

fee [fi:] haqq, ödəniş, qonorar

feel [fi:l] hiss etmək

feed [fi:d] qidalandırmaq, yedizdirmək

feet [fi:t] ayaqlar

L l  [el]  hərfi həmişə bir cür oxunur. [el] səsinn tələffüzü  [t], [d], [n] səslərində olduğu kimi dilin ucu üst yuvaqlara söykənməklə əmələ gəlir. [l] səsi [n] və  [m] səsi kimi sonor səsdir. Ingilis dilindəki [l] səsi Azərbaycan dilindəki [l] səsindən həm əmələ gəlməsinə, həm də qalınlığına görə fərqlənir. Məsələn:

tell [tel] danışmaq, nəql etmək

let [let], [ɪd] 1) icazə vermək, izn vermək  2) buraxmaq

Lent [lent] din. orucluq, böyük pəhriz

lend [lend] xəbər vermək, məlumat vermək;

lemon ['lemən] limon

left [left] sol tərəf

lee [li:] 1) külək tutmayan tərəf   2) müdafiə, sığınacaq

bell [bel] 1) zınqırov  2) zəng səsi

dell [del] meşəli dərə

feel [fi:l] 1) hiss etmək 2) duymaq

 

A a [ei] hərfi əsasən iki cür oxunur. [ei] iki müstəqil səsdən ibarət olan bir mürəkkəb səsdir. Belə səslər diftonq (qoşa avazlı səslər) adlanır. Diftonqun birinci elementi bir qqayda olaraq vurğulu olur.

date [deɪt]   xurma 

date [deɪt]  tarix (ayın və s.)

ame [neɪm] ad; adlandırmaq;

take [teɪk] almaq, götürmək

table ['teɪbl] stol; v. stola qoymaq

plate [pleɪt] boşqab

late [leɪt] gec

A a hərfi vurğulu qapalı hecada [æ ] səsi kimi  oxunur.  [æ ]  səsini tələffüz edərkən dilin əsas kütləsi qabaq hissəsində olur və beləliklə ağzın arxa hissəsində boşluq yaranır. Dilin ucu alt dişlərə tərəf dartılır, ortası isə irəli dartılmaqla azca yuxarı qalxır. Dodaqlar azca yana dartılır. İngilis dilindəki [æ ] səsi Azərbaycan dilindəki [ə ]  səsi kimi tələffüz olunur. Lakin ondan fərqli olaraq [æ ] səsinin tələffüzündə alt çənə bir qədər aşağı enir. Məsələn:

bad [bæd] pis

man [mæn] 1) kişi  2) adam, insan

map [mæp] 1. n.  1) xəritə  2) plan  2. v. xəritə cızmaq

lamp [læmp] lampa

flat [flæt] mənzil

flan [flæn] meyvəli piroq

hand [hænd] əl

Aa hərfi vurğusuz hecada [ə ]  səsi kimi  oxunur. [ə ]  səsi həmişə vurğusuz olur. Bu səs Azərbaycan dilindəki  [ə ]  səsinin tələffüzünə yaxındır. İngilis dilindəki  [ə ]  səsinin tələffüzünü asanlaşdırmaq üçün ondan sonrakı qonşu hecanı daha vurğulu tonda demək lazım gəlir. Məsələn:

and [ænd], [ənd], birləşdirmə bağlayıcısı və;

at [æt], [ət]  zaman, vaxt  və  yer  bildirən sözönü

 

ea hərf birləşməsi uzun  [i:] səsi kimi oxunur.

meat [mi:t] ət

tea [ti:] çay

lea [li:] çöl, çəmən

mean [mi:n] 1) bildirmək, məna vermək  2) əvvəl-cədən tə'yin etmək, müəyyən etmək

feat [fi:t] igidlik

bead [bi:d] 1) kiçik muncuq  2) tər damcısı

bean [bi:n] paxla, paxlalı bitki

beat [bi:t] 1) vurmaq, döymək 2) vurub sındırmaq, əzmək

Müqayisə  edin:

meet [mi:t]  qarşılamaq                            meat [mi:t] ət

 

S s [es]  hərfi adətən [s] kimi oxunur. İngilis dilindəki  [s]  səsi Azərbaycan dilindəki [s]  səsinə tamamilə uyğun  səsdir. Məsələn:

see [si:] görmək, baxmaq

sea [si:] dəniz, okean, dərya

sit [sɪt] oturmaq, əyləşmək

sip [sɪp] v. qurtum-qurtum içmək

miss [mɪs] xanım, mis, qız

Ss hərfi iki sait səs arasında və cingiltili samit səslərdən sonra  [z] kimi oxunur və demək olar ki, Azərbaycan dilindəki  [z] səsinə tam uyğun gəlir. Məsələn:

is,'s [ɪz, z]  (saitlərin və cingiltili samitlərdən sonra),  s (kar samitlərdən sonra)  "be" feilinin indiki zamanın 3-cü şəxsinin xəbər forması as [æz], [əz], hansı, hansı ki

 

C c [si]  hərfi iki cür oxunur.

Cc hərfi adətən [k] kimi oxunur.   Məsələn:

cap ['kæp]  papaq, qalpaq

cat [kæt] pişik

can [kæn], [kən],  bilərəm, bilərsən, bilər, bilərik

clean [kli:n] təmiz təmizləmək

clef [klef] mus. açar (not sətrinin başında olub, onların mə'nasını müəyyən edən işarə)

call [kɔ:l] 1) adlandırmaq  2) çağırmaq

C c hərfi e, i, y hərfləri qarşısında [s] kimi oxunur. Məsələn:

place [pleɪs] yer  yerləşdirmək, qoymaq

pencil ['pensl] 1. n. karandaş  2. v. yazmaq, çəkmək, karandaşla qeyd eləmək

face [feɪs] üz, sifət, bəniz

ice [aɪs] buz; dondurmaq

cycle ['saɪkl] 1. v. velosiped sürmək 2. n.  1) dövrə, tam dövrə  2) velosiped 

 

Gg [ʤi:]  hərfi iki cür oxunur.

G g [ʤi:]  hərfi  adətən [g] kimi oxunur. Məsələn:

bag [bæg] 1. n. kisə, çanta, çamadan  2. v. kisəyə yığmaq

flag [flæg] bayraq

egg [eg] yumurta

leg [leg] 1) ayaq, qıç

game [geɪm] oyun

Həmin sözlərdə [g] səsi Azərbaycan dilində qaşıq, qanad sözlərindəki [q] səsinin eynidir.

Gg hərhi  - i,  - y,  - e  hərflərindən hər hansı birinin qarşısında gələrsə [ʤ] səsi  kimi oxunur. [ʤ]  səsi Azərbaycan dilindəki [c] səsinə oxşayır. Məsələn:

page [peiʤ] 1. n. səhifə  2. v. nömrələmək (səhifəni)

gin [ʤɪn] ingilis arağı

 

 I i [ai]  hərfi iki cür oxunur.

İ i [ai]  hərfi  vurğulu açıq hecada əlifbadakı adı kimi [ai]  oxunur.  Məsələn:

I i [aɪ] I. ingilis əlifbasının doqquzuncu hərfi  II. "mən" şəxs əvəzliyi (obyekt halı me)

time [taɪm] vaxt, zaman

fine [faɪn] çox qəşəng, gözəl

life [laɪf] həyat, ömür

nice [naɪs] qəşəng, yaxşı

pine [paɪn] şam, şam ağacı

ice [aɪs] dondurma

Ii hərfi vurğulu qapalı hecada [i] kimi oxunur. Məsələn:

it [ɪt]1) "o" şəxs əvəzliyi  2) "bu" işarə əvəzliyi;

İt is a map. Bu xəritədir.

 in [ɪn] (“harada?” sualına cavab verib yer bildirərkən) –da, -də, içində; içərisində; –la, -lə, ilə kimi, tərzi hərəkət zərfi kimi tərcümə edilir; in pencil karandaşla;

is,'s [ɪz; z] (saitlərin və cingiltili samitlərdən sonra),  s (kar samitlərdən sonra)  "be" fe'linin indiki zamanın 3-cü şəxsinin xəbər forması

 if [ɪf] əgər

ill [ɪl] xəstə

it's [ɪts] it is-in qısa forması

Qeyd:  -ld hərf birləşməsi qarşısında  “i” hərfi [ai] kimi oxunur.

mild [maɪld] zərif, yumşaq, zəif

 

Yy [wai]  hərfi üc cür oxunur.

Yy hərfi sözlərin əvvəlində [j] kimi oxunur və bu səs  Azərbaycan dilindəki [y] səsinə oxşayır. Məsələn:

ye [ji:] köhn. Siz

 yes [jes] bəli, hə

yet [jet] 1) hələ  2) hələ də, indi də, indiyədək

 yap [jæp]. v. hürmək, vəngildəmək

yarn [jɑ:n] 1) iplik (toxuma üçün)  2) dan. hekayət, rəvayət, əhvalat; nağıl; lətifə

Yy hərfi təkhecalı sözlərin sonunda [ai] kimi oxunur. Məslən:

by [baɪ] yanaşı, yanında

my [maɪ] mənim (yiyəlik əvəzliyi)

Yy hərfi iki və daha artıq hecalı sözlərin sonunda  [i] kimi oxunur. Məsələn:

tidy ['taɪdɪ] səliqəli, sahmanlı, təmizkar

lady ['leɪdɪ] xanım, qadın

family ['fæmɪlɪ] ailə, fəsilə

baby ['beɪbɪ] uşaq, tifil, çağa

 

ay hərf birləşməsi  [ei] kimi oxunur. Məsələn:

day [deɪ]  gün, bir gecə-gündüz

bay [beɪ] körfəz

lay [leɪ] 1) qoymaq, yerinə qoymaq  2) yumurtlamaq

pay [peɪ] zəhmət haqqı, maaş, məvacib

say [seɪ] demək, danışma

gay [geɪ] şən, şad

K k [kei]  hərfi [k]  kimi oxunur.  Azərbaycan dilindəki “kobra” sözündəki [k] səsi kimi tələffüz olunur. Məsələn:

take [teɪk]  almaq, götürmək

make [meɪk] 1) etmək  2) istehsal eləmək, düzəltmək

lake [leɪk] göl

fake [feɪk] saxtasını düzəltmək, saxtalaşdırmaq

 

Hh hərfi yalnız  [h] səsi  kimi oxunur.

hat [hæt] şlyapa

has [hæz], [hæz] (tam forması), [həz], [əz] (zəif forması) have fe'linin indiki zamanının üçüncü şəxs forması

help [help] kömək etmək

 

ch hərf birləşməsi iki cür oxunur.

ch hərf birləşməsi ingilis mənşəli sözlərdə [tʃ]  - [ç] kimi oxunur. Məsələn:

bench [bentʃ] skamya

child [tʃaɪld] uşaq

chide [tʃaɪd] söymək, söyüş eləmək

chime [tʃaɪm] 1) zəng  2) pl. zəng səsi

chin [tʃɪn] çənə

Yunan mənşəli sözlərdə isə ch hərf birləşməsi [k] səsi kimi oxunur.

characteristic [,kærɪktə'rɪstɪk]  səciyyəvi xüsusiyyət 

chemistry ['kemɪstrɪ] kimya

ache [eɪk] v. ağrımaq, sızıldamaq

[tʃ]  və [k]  səslərinin hər ikisi Azərbaycan dilinin də səs sistemində vardır.

 

ck hərf birləşməsi [k] səsi  kimi oxunur.

chick [tʃɪk] cücə

black [blæk] qara rəng

back [bæk] 1) arxa  2) dal, kürək  3) söykənəcək (stulda, kresloda) tack [tæk] düyməcik; mıxça

 

 sh hərf birləşməsi [ʃ] səsi   kimi oxunur.

she [ʃi:]  o (qadın cinsi)

shelf [ʃelf] rəf, ləmə taxça

ash [æʃ] kül, toz

shame [ʃeɪm] həya, abır

sheen [ʃi:n] parıltı, şəfəq, şö'lə

sheep-dog ['ʃi:pdɔg] qoyun iti, çoban iti

sheep [ʃi:p]  qoyun; qoç

P p hərfi bir cür - [p]  səsi kimi oxunur.

pen [pen], [d] 1. n. qələm, qələmucu, pero  2. v. Yazmaq

pencil ['pensl] 1. n. karandaş  2. v. yazmaq, çəkmək, karandaşla qeyd eləmək

pencil-case ['penslkeɪs] qələmdan, qələm qabı

plate [pleɪt] boşqab

pact [pækt] pakt, saziş, müqavilə

page [peɪʤ] 1. n. səhifə  2. v. nömrələmək (səhifəni)

spell [spel], [d] sözü hərfbəhərf yazmaq yaxud tələffüz etmək

 

  O o hərfi əsasən iki cür oxunur.

O o hərfi vurğulu açıq hecada [ou] kimi oxunur.

no [nou] yox, xeyir

note [nout] 1) qeyd eləmək, bildirmək;  2) yazmaq.

rose [rouz] qızılgül

go [gou] getmək; let’s go! getdik! gedək!

so [sou] belə; beləliklə; o qədər, o dərəcədə

o[ou]  ikitərəfli səsdir. (diftonqdur) . İngilis dilindəki [ou] səsi Azərbaycan dilindəki [o] və [u]   səslərinin birləşməsi ilə müqayisə ediə bilər.   today [tə'deɪ] bu gün

Vurğulu qapalı hecada  “o” hərfi   [ɔ] səsi kimi oxunur. [ɔ] səsi  Azərbaycan dilindəki [o]  səsinin qısa və yığcam tələffüzünə oxşayır. Azərbaycan dilindəki “on” sözündəki [o]  səsi ingilis dilindəki [ɔ]  səsinə oxşayır. Məsələn:

on [ɔn] - da, -də, üstündə

hot [hɔt] qaynar, isti;

dot [dɔt]. nöqtə

not [nɔt] yox, deyil, xeyir

fond [fɔnd] sevən, istəyən, oxşayı

pot [pɔt] dibçək, qazança

oo hərf birləşmələri

Qoşa oo hərf birləşmələri adətən uzun [u:] kimi oxunur. Məsələn:

too [tu:] 1)  həmçinin, həm də, eyni zamanda  2) bundan başqa, savayı

food [fu:d] yemək, ərzaq, qida, yem

spoon [spu:n] qaşıq

room [ru:m] otaq

goose [gu:s] qaz (quş)

fool [fu:l]axmaq, səfeh

oo hərf birləşməsi –d, -k, -t hərflərinin qarşısında qısa [u]  səsi kimi oxunur. Məsələn:

good [gud] 1) yaxşı  2) xeyirxah  3) sevimli, əziz, qəşəng;

book [buk] kitab

hook [huk] qarmaq, çəngəl

look [luk] baxmaq, nəzər salmaq

foot [fut]  1) ayaq, addım on foot piyada  2) ayağın altı, pəncə  3) fut (30,48 sm);

goods [gudz] 1) mal, əmtəə  2) əşya, əmlak, mülk

 

Uu [ju:] hərfi iki cür oxunur.

Uu [ju:]  hərfi vurğulu açıq və şərti açıq hecalarda [ju:]  kimi oxunur. [ju:]  səsi Azərbaycan dilindəki [you] səs birləşmələri ilə müqayisə edilə bilər. Məsələn:

due [dju;] lazımi, lazım olan

mute [mju:t] 1) dinməz, danışmaz, az danışan  2) lal

student ['stju:dənt] 1) tələbə  2) öyrənən (nəyisə)

pupil ['pju:pl] I. şagird, tələbə (tərbiyə alan)  II. bəbək, göz bəbəyi

Uu [ju:]  hərfi  vurğulu qapalı hecalarda [ʌ] kimi oxunur.  [ʌ]  səsini tələffüz edərkən ağız boşluğu açılır; dilin orta hissəsi yuxarıya qalxır və dodaqlar adi vəziyyət alır. Sanki Azərbaycan dilindəki [a]  səsinin qısa variantı tələffüz olunur. Məsələn:

shut [ʃʌt] örtmək, bağlamaq; kilidləmək

but [bʌt] amma , lakin, ancaq

bus [bʌs]  n. avtobus  v. avtobusda getmək

put [put] qoymaq, yerinə qoymaq

us [ʌs] bizi, bizə

 

R r [a:]  hərfi bir cür, [r] kimi oxunur. Azərbaycan dilindəki [r] səsindən fərqli olaraq ingilis dilindəki [r] səsini tələffüz edərkən dilin ucu üst dişlərin yuvaqlarına doğru qalxır və dilin ucu ilə yuvaqlar arasında nov əmələ gəlir. İngilis dilindəki [r] səsini tələffüz edərkən dil titrəmir. Məsələn:

red [red] qırmızı; get red qızarmaq, qırmızı rəng almaq

read [ri:d], [red] 1) oxumaq, mütaliə eləmək  2) öyrənmək

rat [ræt] siçan, siçovul

rouse [rauz] - burun

rose [rouz] qızılgül

arrest [ə'rest] 1) tutmaq, həbs etmək  2) cəlb etmək (diqqəti)

fresh [freʃ] təzə, tər, təravətli

 

 th  [tiːeɪtʃ] hərf birləşməsi iki cür oxunur.

 Cingiltili [ð] səsi kimi. [ð] səsi  Azərbaycan dilində yoxdur.  Bu səsi [d] və [z]  səsləri ilə qarışdırmaq olmaz.  [ð]  səsinin tələffüzü zamanı dilin ucu dişlərin arasında olur və güclü nəfəs axını ilə dilin ucu geri çəkilir. Məsələn:

this [ðɪs]  bu

that [ðæt], [ðət], hansı

the [ði ], müəyyən artikl

they [ðeɪ] onlar

kar [θ]  səsi kimi

[θ]   səsi  Azərbaycan dilində yoxdur. Bu səsi [s] ilə qarışdırmaq olmaz. [θ]   səsinin tələffüzündə dilin ucu dişlərin arasında durur  və  zəif  nəfəs  axını  ilə dilin ucu geri çəkilir. Məsələn:

bath [bɑ:θ] 1) vanna, çimmə 2) yuyunmaq, çimmək

three [θri:] üç

thin [θɪn] zərif; arıq, sısqa

thick [θɪk] yoğun

 

er [i: a:]  hərf birləşməsi iki cür oxunur.

er [i:; a:]  hərf birləşməsi  üzərinə vurğu düşdükdə       ( vurğulu halda) [ə:] kimi oxunur.  [ə:] səsi Azərbaycan dilindəki   [ə:]  səsindən tamamilə fərqlənir. İngilis dilində   [ə:]  səsini tələffüz edərkən dodaqlar yuvaqlara dartılır, ağız boşluğu azca açılır. Məsələn:

person ['pəːsn]  1) şəxs, şəxsiyyət, adam, zat; in one’s (own) person şəxsən,  şəxsən özü  2) qram. şəxs

fern [fəːn] bot. ayıdöşəyi, qıjı

her [həː] I. she (şəxs əvəzliyinin obyekt halı)  II. qadın cinsinə aid olan yiyəlik əvəzliyi, öz

er vurğusuz vəziyyətdə neytral  [ə]  kimi oxunur və əsasən sözlərin sonunda işlədilir. Məsələn:

 sister ['sɪstə] bacı

father ['fɑ:ðə] ata

brother ['brʌðə] qardaş

teacher ['ti:tʃə] müəllim

letter ['letə]  məktub

Misallardan da göründüyü kimi r hərfi sözlərin sonunda oxunmur. Lakin ondan sonra saitlə başlanan söz gələrsə, onda “r” hərfi ötəri tələffüz olunur.

The car and the tram.  [ðə kɑ:r ænd ðə træm]    maşın və tramvay.

The teacher and the student.  [ðə 'ti:tʃə r ænd ðə 'stju:dənt]. Müəllim və tələbə.

 

ar [ei a:]  hərf birləşməsi bir cür, [a:] kimi oxunur. [a:]  səsi Azərbaycan dilindəki [a:]  səsinin uzun tələffüz olunan variantına oxşayır. Təqribən Azərbaycan dilindəki saat, maarif sözlərindəki  [a:]  səsinə uyğun gəlir. Məsələn:

article ['ɑ:tɪkl] məqalə

car [kɑ:] avtomobil, minik avtomaşını

far [fɑ:] uzaq, uzaqda

 

ey [i: wai]  hərf birləşməsi [ei] kimi oxunur. Məsələn:

hey [heɪ] ey! (çağırış nidası)

they [ðeɪ] pers. pron. onlar

 grey [greɪ] boz

 

 ou hərf birləşməsi  [u:] kimi oxunur. Məsələn:

you [ju:]  (tam forma), yu (zəif forma) sən; siz (şəxs əvəzliyi); sizə, sizi; səni, sənə

group [gru:p] 1) qrup 2) qruplaşmaq  

 

Z z hərfi [z] səsi kimi oxunur. Azərbaycan dilindəki [z] səsinə oxşayır. Sözün sonunda nisbətən qüvvətli tələb olunur. Məsələn:

Zoo [zu:] zoopark, heyvanxana

has [hæz], have fe'linin indiki zamanının üçüncü şəxs forması

as [æz], kimi nə vaxt ki; -anda, -əndə;

does [dʌz] do-nun indiki zamanın mə'lum növünün 3-cü şəxs forması

zeal [zi:l] qeyrət, sə'y, cəhd, həvəs

zero ['zɪərou] sıfır; heç

zone [zoun] zona, qurşaq; zolaq; rayon, bölgə

 

Qq [kju:]  hərfi tək işlənmir. Həmişə qu birləşməsi şəklində yazılır və [kw] kimi oxunur. Məsələn:

quite [kwaɪt] bütöv, tamamilə, büsbütün

quiet ['kwaɪət] sakitlik, sükut, səssizlik

quick [kwɪk] tez, cəld, tə'cili, zirək

 

J j [ʤei]  hərfi həmişə [ʤ]  səsi kimi oxunur.

January ['ʤænjuərɪ]  yanvar

japan [ʤə'pæn] qara

lak jam [ʤæm] basmaq, əzmək, sıxmaq

jazz [ʤæz] caz, estrada orkestri

jeer [ʤɪə] istehza, gülmə, lağa qoyma

jerk [ʤə:k] qaxac etmək, qurutmaq (əti, balığı və s.) 

 

 Ww ['dʌblju:] hərfi  [w] səsi kimi oxunur.

Azərbaycan dilində belə aəs yoxdur. [w]  səsinin tələffüzündə dodaqlar bir anlığa gərginləşir, onlar arasında dar bir nov əmələ gəlməklə irəli uzanır. Dilin arxa hissəsi isə yumşaq damağa doğru uzanır. Bu səsin tələffüzünü dodaq-diş samiti olan [v]  ilə qarışdırmaq olmaz. [w]  səsi qoşadodaq, dilarxası, novlu sonor səsdir.

we [wi:] biz (şəxs əvəzliyi)

weak [wi:k] zəif

weaver ['wi:və] toxucu; toxucu qadın

web [web]

wed[wed] nigahlanmaq; nişanlanmaq

Wednesday ['wenzdɪ] çərşənbə

week [wi:k]  həftə; in a week bir həftədən sonra

weep [wi:p] ağlamaq

welcome ['welkəm] xoş gəlmişsiniz!

 

 Xx [eks] hərfi iki cür oxunur.

Sözün sonunda və vurğulu hecadan sonra [ks]  kimi oxunur.

fix [fɪks] müəyyən etmək, tə'yin etmək

mix [mɪks] qarışdırmaq

six [sɪks] altı

next [nekst]  növbəti, yaxındakı, o biri;

text [tekst] mətn

fox [fɔks]  tülkü

box [bɔks] qutu, yeşik, sandıq

toxic ['tɔksɪk]  zəhərli; toksik

proximity [prɔk'sɪmɪtɪ]  yaxınlıq

wax [wæks] çıxmaq, doğmaq (Ay)

tax [tæks] vergi

 Xx vurğulu hecada saitdən əvvəl [gz] kimi oxunur.

exist [ɪg'zɪst] həyat sürmək, yaşamaq, dolanmaq

exotic [ɪg'zɔtɪk] ekzotik, qeyri-adi, qəribə

exult [ɪg'zʌlt] şadyanlıq etmək, sevinmək, şənlik etmək

 

oy [ou: wai] hərf birləşməsi [ɔi] diftonqu kimi oxunur. Azərbaycan dilində bu səsi ou səslərinin birləşməsi kimi müqayisə etmək olar. oy birləşməsi bir qayda olaraq sözlərin sonunda işlənir. Məsələn:

joy [ʤɔɪ]  sevinc, ləzzət, məmnunluq

boy [bɔɪ] oğlan, gənc, cavan

toy [tɔɪ] oyuncaq; əyləncə

hoy! [hɔɪ] ey!

royal ['rɔɪəl] kral, hökmdar, padşah

 

or  [ou; a:] hərf birləşmələri üç cür oxunur.

vurğulu vəziyyətdə [ɔ:] səsi kimi oxunur. Məsələn:

for [fɔ:]  üçün, xatirinəötrü, ucundan, ucbatından

or [ɔ:]  ya, ya da, yaxud

horse [hɔ:s]   at

Qeyd: oor [ou; ou; a:] hərf birləşmələri də  [ɔ:] səsi kimi oxunur. Məsələn:

door [dɔ:]  qapı;   floor [flɔ:]  döşəmə;         ore [ɔ:]  filiz

2) or [ou; a:] hərf birləşmələri vurğusuz  vəziyyətdə [ə] səsi kimi oxunur. Məsələn:

doctor ['dɔktə] həkim, doktor

rector ['rektə]  rektor

sailor ['seɪlə]  dənizçi, matros

3) or [ou; a:] hərf birləşmələri  w  hərfindən sonra [ə:] səsi kimi oxunur. Məsələn:

work [wə:k]  1) iş, əmək, zəhmət;  fəaliyyət 2) işləmək

worker ['wə:kə]  fəhlə; işçi

word [wə:d] söz, kəlmə;

 

A a hərfinin ənənəvi oxunuşundan başqa aşağıdakı fərqli oxunuş qaydaları da vardır:

 a) Aa hərfi – ll  samitlərinin qarşısında  [ɔɪ] kimi oxunur. Məsələn:

all [ɔ:l]  bütün, hamısı

all - Union ['ɔ:l'ju:njən]   ümumittifaq

ball [bɔ:l]  pülək, şar, top

 call [kɔ:l] adlandırmaq,   çağırmaq

 tall [tɔ:l]  hündür, uca; boylu-buxunlu

Qeyd: Sözün sonu a +(l) + hər hansı bir samitlə bitərsə, - l hərfi oxunmur. Məsələn:

alms [ɑ:mz] sədəqə, ehsan

chalk [tʃɔ:k]  n. təbaşir ;  v. təbaşirlə yazmaq, xətt çəkmək

talk [tɔ:k] danışmaq, söhbət eləmək

b) Aa hərfi aşağıdakı hərf birləşmələrindən sonra [a:] səsi kimi tələffüz olunur;

a+nce         France [fra:ns] Fransa

a + nt          plant [plɑ;nt]   bitki əkmək, salmaq

a + st           past [pɑ:st]  ötən, keçən, keçmişdə olan

a + ss          pass [pɑ:s]  ötürmək, buraxmaq, vermək

a + sk          ask [ɑ:sk]  soruşmaq

a + th          bath [bɑ:θ]  1) vanna ; 2) yuyunmaq, çimmək

ç) Aa hərfi aşağıdakı hallarda w hərfindən sonra  [ɔ] səsi kimi oxunur;

want [wɔnt] 1) möhtac olmaq, ehtiyacı olmaq  2) istəmək

wash [wɔʃ]  yumaq; yuyub təmizləmək

water ['wɔ:tə] 1. n. su;  2) durulaşdırmaq, qatmaq (su); su vermək, sulamaq (mal-heyvanı);

water fall   şəlalə

watch [wɔtʃ] cib yaxud qol saatı

3) Alınma sözlərin sonu  -age və - ade ilə bitərsə a hərfi  [i]   kimi oxunur. Məsələn:

comrade ['kɔmrɪd]  yoldaş

cabbage ['kæbɪʤ]  kələm

cottage ['kɔtɪʤ]  kənd evi, koma, daxma

 

Ee hərfi bəzi hallarda qısa [i],  bəzi hallarda isə uzun [I :] səsi kimi oxunur. Məsələn:

English ['ɪŋglɪʃ]  ingilis dili

evening ['iːvnɪŋ]  axşam

Qeyd: e hərfi vurğusuz halda neytral [ə]  səsi kimi də oxuna bilir. Məsələn:

open ['oupən] açıq açmaq, başlamaq (yığıncağı və s.)

student ['stju:dənt] tələbə 

 

O o hərfi

a) Oo hərfi n, m, f, v, th hərflərinin qarşısında [ʌ] səsi kimi oxunur. Məsələn:

son [sʌn] oğul

some [sʌm] kim isə, birisi, bir nəfər; bə'zi, hər hansı

love [lʌv]  sevmək

mother ['mʌðə] ana

b) Oo hərfi [u:]  səsi kimi oxunur. Məsələn:

who [hu:] kim

whose [hu:z] kimindir? kimin? kiminki?

whom [hu:m] kimi, kimə; hansını 

ç) Oo hərfi [ou] hərfi kimi oxunur. Məsələn:

whole [houl]  bütün, bütöv    

hope [houp]  1. n. ümid   2. v. ümid etmək

sole [soul] ayağın altı; alt, altlıq

 

 ng hərf birləşməsi iki cür oxunur.

a) [ŋ] səsi kimi. Bu səs burun səsidir. Tələffüz zamanı dilin arxa hissəsi aşağı enir və yumşaq damağa söykənir. Hava axını burun boşluğundan keçir.

morning ['mɔ:nɪŋ] səhər, sabah

ring [rɪŋ] zəng eləmək

bring [brɪŋ] gətirmək

b) ng hərf birləşməsi –l, -r, -w hərflərinin hər hansı birinin qarşısında işləndikdə [ŋg]  kimi oxunur. [ŋg]   səsləri müstəqil [ŋ]  və [g]  səslərinin birlikdə tələffüzü kimidir. Məsələn:

English ['ɪŋglɪʃ] ingilis

engraft [ɪn'grɑ:ft] peyvas vurmaq, calaq eləmək (ağacı)

single ['sɪŋgl] tək, yeganə, bir

 

nk  hərf birləşməsi işləndikdə [ŋk]  kimi oxunur. [ŋk]   səsləri müstəqil [ŋ]  və [k]  səslərinin birlikdə tələffüzü kimidir. Məsələn:

ink [ɪŋk]  mürəkkəb (yazı üçün);

tank [tæŋk]  tank

thank [θæŋk]  təşəkkür eləmək, minnətdarlığını bildirmək 

 

wh  ['dʌblju: eɪtʃ] hərf birləşməsi iki cür oxunur.

a) ümumiyyətlə [w] səsi kimi oxunur. Məsələn:

what [wɔt] nə; necə, hansı

where [wɛə]  harada; hara; ora

when [wen] nə vaxt, haçan, nə zaman 

b) wh hərf birləşməsi  “o” hərfindən əvvəl gələrsə, həmişə [h] səsi kimi oxunur. Məsələn:

who [hu:] kim

whose [hu:z] kimindir? kimin? kiminki?

whole [houl] bütün, bütöv

whom [hu:m] kimi, kimə; hansını

 

-ie  və - ei hərf birləşmələri [i:] səsi kimi oxunur. Məsələn:

field [fi:ld]  çöl, tarla, biçənək, otlaq

receive [rɪ'si:v] almaq, qəbul etmək

ceiling ['si:lɪŋ] tavan, pərdi 

istisna:   friend [frend] dost, rəfiqə, yoldaş

 

- ur və -ir hərf birləşmələri [ə:]  səsi kimi oxunur. Məsələn:

turn [tə:n]  çevrilmək, dönmək; fırlanmaq

burn [bə:n]  yandırmaq, alışdırmaq

return [rɪ'tə:n] qayıtmaq

girl [gə:l]  1) qız   2) cavan qadın

bird [bə;d] quş

third [θə:d]  üçüncü 

 

ew hərf birləşməsi [ju:] səsi kimi oxunur. Məsələn:

new [nju;]  yeni, təzən

ephew ['nevju;]  qardaş oğlu, bacı oğlu

few [fju:]  bir para adamlar, bəzilər, az, bir ovuc 

 

our hərf birləşmələri [auə] kimi oxunur. [auə]  üçtərkibli (triftonq) səsdir. Triftonqun birinci elementi qüvvətli, qalanları isə zəif tələffüz olunur. Məsələn:

our ['auə] bizim, özümüzün (yiyəlik əvəzliyi)

ours ['auəz] bizimki, özümüzünkü, bizimkilər, özümüzünkülər

hour ['auə] saat (vaxt mə'nasında)

 

eir hərf birləşməsi [ɛə]  kimi oxunur. [ɛə]  səsi diftonqdur. Birinci elementi   [ɛ]  Azərbaycan dilindəki “e” hərfinin nisbətən açıq tələffüz variantıdır. İkinci  element isə neytral səsdir. Məsələn:

heir [ɛə]  vərəsə, varis

heirloom ['ɛəluːm]  miras, nəsildən-nəsilə keçən şey

their [ðɛə]  onların ( şəxs əvəzliyi) 

 

 ere hərf  birləşməsi [iə] səsi  kimi oxunur və o, diftonqdur. Məsələn:

here [hɪə] 1) burada  2) bura

sphere [sfɪə] 1) kürə, şar  2) qlobus, yer kürəsi

mere [mɪə] açıq, aydın, tam

 

o+ld Oo hərfi –ld   hərf birləşmələrinin qarşısında [ou]  kimi oxunur. Məsələn:

fold [fould]  qatlamaq, əymək;  

old [ould] qoca;   

cold [kould] soyuq

i+nd

          İi hərfi – nd hərf birləşməsinin qarşısında  [ai] kimi axunur. Məsələn:

find [faɪnd]  tapmaq, aşkar eləmək

child [tʃaɪld]  uşaq

kind [kaɪnd]  növ, fəsilə

istisna:  wind [wɪnd] külək

 

ow  [ ou dʌblju:]  hərf birləşməsi [au]  diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

crowd [kraud]  izdiham

how [hau]  necə, hansı yolla, hansı tərzdə;

how many?, how much?  neçə?   nə qədər?  hansı miqdarda?

how do you do   Salam əleykim!   Salam!

now [nau] indi, bu saat , hal-hazırda

cow [kau]  I. inək  II. qorxutmaq, hədələmək

 

– ow [ ou; dʌbljuː]  hərf birləşməsi çoxhecalı sözlərin tərkibində, sözün sonunda vurğusuz halda [ou]  diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

window ['wɪndou]  pəncərə        yellow ['jelou]  sarı

ow [ ou dʌblju;]  hərf birləşməsi təkhecalı və birinci hecası vurğulu olan ikihecalı sözlərin sonunda   [ou]  diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

grow [grou]  böyümək, boy atmaq

blow [blou]  əsmək

low [lou]  movuldamaq, böyürmək

narrow ['nærou]  darısqal

ow [ ou dʌblju;]  hərf birləşməsi  sözlərin ortasında , əsasən –n, -l, -b hərflərindən əvvəl    [au]  diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

town [taun]  şəhər

howl [haul]  vıyıldamaq

crown [kraun]  tac,   çələng, əklil

brown [braun]  qəhvəyi,  darçını

ow [ ou dʌblju;]  hərf birləşməsi  söz kökünün sonunda və eyni kökdən düzəldilən sözlərdə  [au]  diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

now [nau] indi, bu saatı, haliyədə, hal-hazırda

how [hau] necə, hansı yolla, hansı tərzdə;

allow [ə'lau] icazə vermək

allowance [ə'lauəns] pul yardımı, tə'minat, vəsait, cibxərcliyi

Qeyd:  – ow [ ou; dʌblju;]  hərf birləşməsinin düzgün oxunuşunu müəyyənləşdirməkdən ötrü lüğətə müraciət etmək məsləhətdir.

 

oa hərf birləşməsi əsasən sözün  ortasında, bəzən də əvvəlində  [ou] diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

goat [gout] təkə, erkək keçi

coat [kout] 1) palto   2) pencək

soap [soup] sabun

oak [ouk] palıd

oat [out]  yulaf

float [flout] üzmək, uçmaq, süzmək

goal [goul] məqsəd

foam [foum] köpük

throat [θrout] boğaz, xirtdək

ai hərf birləşməsi samitlə bitən sözlərin  əvvəlində və ortasında   [ei] diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

aim [eɪm]  nişan, nişangah, hədə

faid [eɪd]  kömək, yardım etmək

ail [eɪl]  narahat etmək, əzab vermək, ağrıtmaq

faint [feɪnt]  zəif

vain [veɪn]  boş, bihudə, əbəs, mə'nasızex

plain [ɪks'pleɪn]  izah etmək, aydınlaşdırmaq

main [meɪn]  əsas, baş;

saint [seɪnt]  müqəddəs

paint [peɪnt] rəngləmə, boyama, rəng, şir

plain [pleɪn]  düzənlik, düzəngah, düzən yer

wait [weɪt]  gözləmək

waist [weɪst]  bel 

 

ay hərf birləşməsi söz kökündə və vurğulu hecada   [ei] diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

day [deɪ]  gün, bir gecə-gündüz

play [pleɪ]  1) oyun  2) pyes

say [seɪ] demək, danışmaq

may [meɪ] bilərəm, bilərsən, bilər, bilərik

pay [peɪ] zəhmət haqqı, maaş, məvacib

gray [greɪ]  bo

ray [spreɪ]  budaq; zoğ

tray [treɪ]  məcməyi, sini

ray [reɪ]  şüa

rayon ['reɪɔn]  süni  ipək, viskoz

sway [sweɪ]  idarə eləmək

lay [leɪ]  yumurtlamaq

holiday ['hɔlədɪ] bayram

pray [preɪ]  dua etmək, ibadət etmək

bay [beɪ] körfəz

oi hərf birləşməsi sözün əvvəlində və ortasında   [ɔi] diftonqu kimi oxunur. Məsələn:

oil [ɔɪl]  1)  bitki yaxud mineral yağ  2) neft

boil [bɔɪl] irin, yara, çiban

join [dʒɔɪn] birləşdirmək

toil [tɔɪl]  zəhmət çəkmək, çalışmaq

coin [kɔɪn] pul, xırda pul